Người làm chủ nhỏ học cách nói không với những đơn hàng lỗ

Nhận đơn hàng nào cũng gật đầu tưởng là cách giữ khách, nhưng nhiều chủ nhỏ chỉ nhận ra mình đang làm lỗ khi cuối tháng cộng sổ và thấy tiền cứ vơi dần đi.
Có một kiểu vất vả rất riêng của người làm chủ nhỏ: càng đông khách càng mệt, càng nhiều đơn càng lo, vì cuối tháng cộng sổ lại thấy tiền không tăng mà còn vơi đi. Nguyên nhân thường không phải do ít khách, mà do nhận quá nhiều đơn hàng lỗ mà không biết. Đơn nào cũng gật đầu, khách nào cũng chiều, giá nào cũng nhận, nghe thì có vẻ là cách làm ăn chăm chỉ, nhưng thực ra là con đường ngắn nhất tới kiệt sức. Học cách nói không với đơn hàng lỗ là một trong những bài học khó nhất, và cũng quan trọng nhất, của người làm chủ nhỏ.
Cái bẫy của những đơn hàng tưởng là lời
Đơn hàng lỗ hiếm khi tự nhận mình là lỗ ngay từ đầu. Nó thường xuất hiện dưới dạng một đơn hàng lớn, một khách hàng tiềm năng, hay một cơ hội mở ra thị trường mới. Người chủ nhìn vào doanh thu của đơn hàng và thấy con số hấp dẫn, nhưng quên mất những chi phí ẩn đi kèm: thời gian chờ đợi, chi phí vận chuyển phát sinh, hàng lỗi phải làm lại, hay những lần sửa theo yêu cầu riêng của khách mà không được tính thêm tiền.
Chi phí ẩn nguy hiểm nhất là thời gian của chính người chủ. Một đơn hàng giá trị không lớn nhưng ngốn cả tuần để chăm sóc, sửa đi sửa lại, có thể khiến người chủ bỏ lỡ hai ba đơn hàng khác ngon hơn. Chi phí cơ hội ấy không hiện lên trong sổ sách, nên nhiều người cứ làm mãi mà không hiểu vì sao mình bận rộn quanh năm mà tiền chẳng dư ra bao nhiêu. Cách duy nhất để nhìn rõ là tính đủ mọi chi phí, kể cả công sức của mình, trước khi báo giá, thay vì báo giá theo cảm tính rồi hy vọng cuối cùng vẫn còn lời.
Định giá là nói rõ giá trị của mình
Nói không với đơn hàng lỗ bắt đầu từ việc định giá đúng. Nhiều chủ nhỏ định giá theo kiểu nhìn đối thủ báo bao nhiêu thì mình báo thấp hơn một chút để giành khách. Cách làm ấy biến giá thành cuộc đua xuống đáy, nơi người thắng là người chịu lỗ giỏi nhất. Giá đúng phải xuất phát từ chi phí thật cộng với lợi nhuận hợp lý, và phải đủ để nuôi được chất lượng dịch vụ mà mình cam kết. Khách hàng chấp nhận giá đó là khách hàng tôn trọng giá trị của bạn, còn khách hàng chỉ chọn bạn vì rẻ nhất sẽ rời đi ngay khi có người rẻ hơn.
Khách hàng xấu tính và cái giá của sự chiều chuộng
Có một loại đơn hàng lỗ không nằm ở con số mà nằm ở con người: khách hàng xấu tính. Đó là người thay đổi yêu cầu liên tục, đòi hỏi ngoài hợp đồng, trả tiền chậm, và luôn khiến đội ngũ của bạn mệt mỏi. Một khách hàng như vậy có thể ngốn hết năng lượng của cả nhóm, khiến nhân viên giỏi chán nản và nghỉ việc, và làm hỏng uy tín của bạn với những khách hàng khác khi bạn không còn thời gian chăm sóc họ.
Nói không với khách hàng xấu tính không có nghĩa là thiếu tôn trọng khách hàng, mà là tôn trọng chính đội ngũ và những khách hàng tốt của mình. Một lời từ chối lịch sự, rõ ràng, đúng lúc, sẽ giải phóng thời gian và năng lượng cho những đơn hàng xứng đáng hơn. Nhiều chủ nhỏ kể lại rằng sau khi dám từ chối một khách hàng khó tính, họ mới nhận ra mình đã chịu đựng quá lâu, và doanh nghiệp của họ nhẹ nhõm hẳn ra chỉ sau vài tuần.
Học cách nói không không làm người làm chủ nhỏ trở nên khó tính, mà giúp họ trở nên chuyên nghiệp hơn. Khi bạn biết rõ chi phí của mình, định giá đúng giá trị của mình, và dám từ chối những đơn hàng không phù hợp, bạn sẽ có ít đơn hàng hơn nhưng mỗi đơn đều mang lại lợi nhuận thật. Và cuối tháng, khi cộng sổ, bạn sẽ thấy sự khác biệt rõ ràng: ít vất vả hơn, tiền dư ra nhiều hơn, và quan trọng nhất là bạn còn đủ sức khỏe và tinh thần để tiếp tục làm ăn lâu dài.



