Văn hóa doanh nghiệp bắt đầu từ bữa cơm trưa chung, không phải khẩu hiệu treo tường

Khẩu hiệu treo tường thì công ty nào cũng có, nhưng văn hóa thật lại nằm ở những thói quen nhỏ mỗi ngày, bắt đầu từ bữa cơm trưa mà mọi người ngồi ăn cùng nhau.
Bước vào văn phòng của nhiều công ty, thứ đầu tiên đập vào mắt thường là những khẩu hiệu treo trên tường: đoàn kết, sáng tạo, khách hàng là trung tâm. Khẩu hiệu nào cũng hay, cũng đúng, nhưng ít ai đọc chúng lần thứ hai sau ngày đầu đi làm. Văn hóa doanh nghiệp, nếu có thật, không nằm trên tường mà nằm trong cách mọi người đối xử với nhau mỗi ngày. Và một trong những nơi văn hóa ấy lộ rõ nhất lại là bữa cơm trưa, thứ tưởng chừng chẳng liên quan gì tới chiến lược hay tầm nhìn.
Bữa trưa nói lên nhiều điều hơn ta tưởng
Hãy nhìn cách một công ty ăn trưa, bạn sẽ đoán được khá nhiều về nơi đó. Ở những nơi sếp ăn riêng một bàn, nhân viên ăn riêng một góc, và chẳng ai nói với ai câu nào, bữa trưa chỉ là khoảng thời gian nạp năng lượng rồi quay lại làm việc. Ở những nơi mọi người ngồi chung, chia nhau món ăn, kể chuyện gia đình, chuyện cuối tuần, bữa trưa trở thành lúc cả tập thể thở chung một nhịp. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều công ty nhỏ giữ thói quen ăn trưa cùng nhau dù đã lớn lên gấp nhiều lần, vì họ hiểu đó là sợi dây gắn kết rẻ nhất và bền nhất.
Thói quen nhỏ tạo nên văn hóa thật
Văn hóa doanh nghiệp thực chất là tổng của những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày. Người ta chào nhau buổi sáng ra sao, người ta xử lý lỗi của đồng nghiệp thế nào, người ta có dám nói thật với sếp hay không, tất cả những điều ấy tạo nên văn hóa, chứ không phải một bản tuyên ngôn giá trị được viết rất đẹp rồi cất vào ngăn kéo. Một công ty có thể in khẩu hiệu trung thực lên tường, nhưng nếu nhân viên nói thật mà bị trù dập thì khẩu hiệu đó chỉ là trò đùa.
Thói quen nhỏ đáng giá nhất thường là những thói quen của người đứng đầu. Sếp ăn trưa cùng nhân viên hay ăn riêng, sếp nhớ tên nhân viên mới hay gọi nhầm tên họ, sếp nhận lỗi của mình hay đổ lỗi cho cấp dưới, những điều ấy được cả công ty nhìn thấy và bắt chước nhanh hơn bất kỳ khóa đào tạo văn hóa nào. Người lãnh đạo không cần giảng về văn hóa, chỉ cần sống đúng với những gì mình muốn công ty trở thành, và mọi người sẽ tự điều chỉnh theo.
Đừng xây văn hóa bằng khẩu hiệu
Sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp là muốn có văn hóa nhanh nên đi thuê người viết tuyên ngôn, in poster, tổ chức ngày hội văn hóa, rồi ngạc nhiên vì chẳng có gì thay đổi. Văn hóa không xây được bằng chiến dịch, mà bằng sự kiên nhẫn với những thói quen nhỏ. Muốn mọi người chia sẻ thì phải tạo ra những dịp để họ chia sẻ thật, như bữa cơm chung, buổi cà phê sáng, hay một góc làm việc chung thoải mái. Muốn mọi người dám nói thì phải có người lắng nghe thật, chứ không phải chỉ mở hòm thư góp ý rồi không bao giờ trả lời.
Điều thú vị là khi văn hóa thật đã hình thành, nó tự vận hành mà không cần ai nhắc. Nhân viên cũ tự động dẫn dắt nhân viên mới, không phải vì có quy định mà vì đó là cách mọi người vẫn làm ở đây. Một ứng viên bước vào công ty sẽ cảm nhận được ngay bầu không khí, dù không ai nói với họ một lời nào về văn hóa. Và đó mới là lúc khẩu hiệu trên tường trở nên có ý nghĩa, vì nó chỉ đang mô tả lại những gì đang diễn ra mỗi ngày.
Văn hóa doanh nghiệp vì thế không bắt đầu từ phòng họp ban giám đốc mà bắt đầu từ những điều giản dị nhất: một bữa cơm trưa chung, một lời chào buổi sáng, một lần sếp lắng nghe nhân viên tới cùng. Doanh nghiệp nào chăm chút những điều nhỏ ấy sẽ thấy mình không cần tốn nhiều tiền cho các chương trình văn hóa hoành tráng, vì văn hóa đã có sẵn trong từng ngày làm việc, và mọi người đều cảm nhận được nó mà không cần ai phải giải thích.



