Dạy con quản lý tiền tiêu vặt: bắt đầu từ những bài học nhỏ

Lần đầu tiên cầm tiền tiêu vặt trong tay, hầu hết đứa trẻ đều làm một việc giống nhau: tiêu hết thật nhanh. Một gói bánh, một món đồ chơi nhỏ, vài viên bi, và thế là hết. Nhiều bố mẹ thấy vậy thì kết luận con còn nhỏ, chưa biết quý tiền, rồi quyết định giữ tiền hộ con cho đến khi con lớn. Nhưng thực ra, việc tiêu hết tiền ngay lần đầu không phải là thất bại, mà là bài học đầu tiên: tiền có giới hạn, và khi hết thì phải chờ đến lần sau. Bài học này chỉ đến được khi con thực sự được cầm tiền và tự quyết định.

Dạy con quản lý tiền không cần những bài giảng dài hay những quyển sách phức tạp. Nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong đời sống hằng ngày: cho con một khoản tiền cố định, để con tự chọn mua gì, và để con tự chịu hậu quả khi chọn sai. Khi con mua một món đồ chơi rẻ tiền rồi nhanh chán, con sẽ tự rút ra bài học rằng lần sau nên để dành mua món tốt hơn. Bài học tự rút ra luôn bền hơn bài học được nghe giảng.

Cho bao nhiêu và cho như thế nào?

Không có con số chuẩn cho tiền tiêu vặt của trẻ, bởi nó phụ thuộc vào thu nhập gia đình, độ tuổi của con và mặt bằng chi tiêu ở nơi con sống. Nguyên tắc quan trọng hơn con số là tính ổn định: cho đều đặn theo tuần hoặc theo tháng, đúng hẹn, không cho thêm khi con xin. Nếu hôm nay con tiêu hết rồi ngày mai lại được cho thêm, con sẽ không bao giờ học được cách chờ đợi và lên kế hoạch.

Ba chiếc lọ: tiêu, tiết kiệm và chia sẻ

Một phương pháp đơn giản mà nhiều gia đình áp dụng hiệu quả là chia tiền tiêu vặt thành ba phần: một phần để tiêu ngay, một phần để tiết kiệm cho món đồ lớn hơn, và một phần để chia sẻ, như mua quà cho bạn hay bỏ vào quỹ từ thiện của trường. Ba chiếc lọ, hoặc ba ngăn trong ví, giúp con hình dung rõ ràng rằng tiền không chỉ có một mục đích duy nhất.

Phần tiết kiệm là nơi bài học kiên nhẫn diễn ra. Khi con muốn mua một món đồ chơi giá cao hơn số tiền tiêu vặt một tuần, con phải chờ vài tuần, gom dần từng chút một. Trong thời gian chờ đợi, có thể con sẽ đổi ý, và đó cũng là một bài học: nhiều món đồ ta tưởng mình rất muốn, thực ra chỉ là cảm xúc nhất thời. Khi con cuối cùng cũng mua được món đồ sau nhiều tuần chờ đợi, niềm vui sẽ lớn hơn nhiều so với việc được mua ngay lập tức.

Khi con tiêu sai, bố mẹ nên làm gì?

Sẽ có lúc con tiêu hết tiền vào một món đồ vô bổ, hoặc cho bạn mượn rồi không đòi lại được. Phản ứng đầu tiên của nhiều bố mẹ là mắng con hoang phí, rồi cho thêm tiền để con không bị thiệt. Nhưng cả hai phản ứng này đều làm mất đi bài học. Thay vào đó, hãy để con trải qua cảm giác hết tiền trong vài ngày còn lại của tuần. Cảm giác khó chịu khi muốn mua một món đồ mà không còn tiền là thầy giáo tốt nhất về quản lý tài chính.

Làm gương quan trọng hơn giảng dạy

Trẻ con học cách dùng tiền chủ yếu bằng cách quan sát bố mẹ. Nếu bố mẹ thường xuyên mua sắm bốc đồng, than thở hết tiền vào cuối tháng, hay cãi nhau vì tiền, con sẽ hấp thụ những thói quen đó dù bố mẹ có dạy con tiết kiệm đến đâu. Ngược lại, khi con thấy bố mẹ lên kế hoạch chi tiêu, so sánh giá trước khi mua, và bàn bạc với nhau về những khoản chi lớn, con sẽ coi đó là điều bình thường.