Xem phim như một nhà phê bình nghiệp dư: năm câu hỏi trước khi khen hay chê

Khán giả không cần bằng cấp điện ảnh để xem phim sâu hơn. Chỉ cần năm câu hỏi đúng, mỗi bộ phim sẽ mở ra nhiều tầng ý nghĩa hơn bạn tưởng, và những cuộc trò chuyện sau khi rời rạp cũng trở nên thú vị hơn nhiều. Xem phim như một nhà phê bình nghiệp dư không có nghĩa là soi mói hay khó tính, mà là xem một cách chủ động thay vì để hình ảnh trôi qua một cách thụ động.

Câu hỏi đầu tiên: bộ phim muốn kể câu chuyện gì, và nó kể có rõ ràng không? Một bộ phim hay không nhất thiết phải có cốt truyện phức tạp, nhưng người xem cần hiểu nhân vật muốn gì, gặp trở ngại gì và thay đổi ra sao. Nếu sau khi xem xong mà bạn không thể kể lại câu chuyện trong vài câu ngắn gọn, có thể kịch bản đang có vấn đề về cấu trúc. Ngược lại, một câu chuyện đơn giản nhưng được kể rõ ràng, có nhịp điệu, vẫn có thể chạm tới người xem mạnh mẽ hơn một kịch bản rối rắm.

Ngoài năm câu hỏi trên, còn một thói quen hữu ích là xem phim trong bối cảnh của nó. Một bộ phim ra mắt cách đây hai mươi năm không nên bị đánh giá bằng tiêu chuẩn kỹ xảo của hôm nay, và một bộ phim của nền điện ảnh khác không nên bị đánh giá bằng thói quen xem phim của riêng mình. Hiểu được bối cảnh sản xuất, văn hóa và thời đại của bộ phim giúp khán giả công bằng hơn và cũng giúp mình học được nhiều hơn từ mỗi tác phẩm.

Một sai lầm phổ biến của khán giả là đánh giá phim chỉ dựa trên cảm xúc đầu tiên sau khi rời rạp. Cảm xúc là quan trọng, nhưng cảm xúc có thể bị ảnh hưởng bởi tâm trạng hôm đó, bởi người xem cùng hay bởi kỳ vọng trước khi xem. Vì vậy, hãy để cảm xúc lắng xuống một chút trước khi kết luận. Viết vài dòng cảm nhận sau khi xem, dù chỉ cho riêng mình, cũng là cách tốt để sắp xếp suy nghĩ và nhận ra mình thực sự nghĩ gì về bộ phim.

Xem phim cùng người khác và trò chuyện sau đó cũng là một cách học rất tốt. Mỗi người xem sẽ chú ý tới những chi tiết khác nhau, và cuộc trò chuyện giúp bạn nhìn thấy những tầng ý nghĩa mà một mình bạn có thể bỏ qua. Đừng ngại khi ý kiến của mình khác với số đông, vì điện ảnh là trải nghiệm cá nhân. Một bộ phim mà bạn yêu thích dù bị chê vẫn có giá trị với bạn, và ngược lại, một bộ phim được khen ngợi nhưng không chạm tới bạn cũng không khiến bạn trở thành người xem kém tinh tế.

Cuối cùng, hãy xem phim với sự tò mò thay vì với định kiến. Đừng bỏ qua một thể loại chỉ vì bạn nghĩ mình không thích nó, và đừng xem một bộ phim chỉ vì ai cũng khen. Điện ảnh rộng lớn hơn nhiều so với những gì đang chiếu ngoài rạp, và mỗi thể loại, mỗi nền điện ảnh đều có những tác phẩm đáng xem. Khi bạn mở lòng với nhiều loại phim hơn, bạn sẽ thấy gu xem phim của mình cũng phong phú hơn theo thời gian.

Xem phim như một nhà phê bình nghiệp dư không làm mất đi niềm vui xem phim, mà làm niềm vui đó sâu hơn. Khi bạn hiểu vì sao một cảnh quay khiến mình xúc động, vì sao một nhân vật khiến mình tin tưởng, bạn sẽ thưởng thức điện ảnh trọn vẹn hơn. Và lần tới khi bước ra khỏi rạp, thay vì chỉ nói hay hay dở, bạn sẽ có cả một câu chuyện để kể về bộ phim vừa xem.