Nội dung chính
VV 340a – Một thiên hà đang “bắn phá” vũ trụ
Khoảng 500 triệu năm ánh sáng xa xôi, thiên hà VV 340a đang phun ra những luồng khí siêu nóng khổng lồ, giống như một vòi phun nước khổng lồ trong không gian sâu thẳm.
Phát hiện và đặc điểm
Theo ScienceAlert, VV 340a được xác định là một thiên hà đang tự “đốt cháy” toàn bộ nguyên liệu tạo sao, sau đó đẩy chúng ra ngoài dưới dạng các dòng vật chất siêu nóng. Vị trí cách Trái Đất khoảng 500 triệu năm ánh sáng giúp các nhà thiên văn quan sát chi tiết hơn so với các đối tượng xa hơn.
Cơ chế lỗ đen siêu khối lượng
Nhà vật lý thiên văn Justin Kader (Đại học California, Irvine) giải thích: “Đây là lần đầu tiên chúng ta quan sát được một luồng phản lực vô tuyến có hiện tượng xoay đảo hướng ở quy mô kiloparsec, tức toàn bộ thiên hà.”
Theo ông, trung tâm VV 340a chứa một siêu khối lượng đen – một lỗ đen khổng lồ – đang nuốt chửng và đồng thời phát ra bức xạ mạnh mẽ, làm “đói” nguyên liệu cần cho việc hình thành sao mới.
Hệ quả đối với quá trình hình thành sao
Luồng khí được gia tốc dọc theo các đường sức từ của lỗ đen, sau đó phóng ra không gian với tốc độ gần bằng một phần đáng kể tốc độ ánh sáng. Các luồng này kéo dài khoảng 20.000 năm ánh sáng mỗi phía, tạo ra các dải ion hoá cao và được nung nóng bởi sóng xung kích mạnh nhất từng được ghi nhận – gấp tới 30 lần giới hạn dự đoán của các mô hình cũ.
Khi một thiên hà bị “đánh cắp” nguyên liệu sao, quá trình sinh sao của nó giảm mạnh, dẫn tới một giai đoạn “nghỉ hưu” – không còn sao mới sinh ra. Dù không phải là trạng thái vĩnh viễn, nhưng nó đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ trẻ trung, rực rỡ của thiên hà.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Hiện tại, các nhà thiên văn học vẫn chưa hiểu hết các chi tiết cơ học của hiện tượng này. Họ cho rằng một phần vật chất bị lệch hướng từ rìa đĩa quay quanh lỗ đen, sau đó được kéo ra ngoài qua các trường từ mạnh mẽ. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc đo lường chính xác năng lượng phóng ra và ảnh hưởng lâu dài tới cấu trúc của VV 340a.
VV 340a không chỉ là bằng chứng sống động cho “lỗ đen giết sao”, mà còn mở ra một chương mới trong việc khám phá cách các thiên hà tiến hoá và “chết” trong vũ trụ.