Nội dung chính
Trường Trung Học Nghề – Giải pháp giáo dục mới cho học sinh THCS
Ngày 1/1/2026, hệ thống giáo dục quốc dân chính thức mở ra mô hình trường trung học nghề, tạo cơ hội học tập và việc làm đa dạng cho hàng triệu học sinh sau THCS.
Lý do cần thiết của mô hình trung học nghề
Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025 có hơn 2,4 triệu học sinh tốt nghiệp THCS mỗi năm. Hầu hết các em phải đối mặt với áp lực cạnh tranh vào lớp 10 công lập, trong khi nhu cầu nhân lực kỹ thuật chất lượng của thị trường lao động tăng 18% so với năm 2020. Mô hình trung học nghề giúp giảm tải cho các trường THPT, đồng thời đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
Điểm mạnh và thách thức của chương trình
- Ưu điểm: tích hợp kiến thức cốt lõi THPT với đào tạo nghề, giúp học sinh vừa hoàn thiện nền tảng phổ thông, vừa sở hữu kỹ năng nghề nghiệp ngay từ bậc trung học.
- Thách thức: cần chuẩn hoá bằng cấp, nâng cấp cơ sở vật chất, đào tạo giáo viên đa năng (giáo dục văn hoá + dạy nghề) và thiết lập cơ chế hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp.
Yêu cầu để triển khai thành công
Để tránh rơi vào “vết xe đổ” của các mô hình trước đây (trung học kỹ thuật, phổ thông công nghiệp thập niên 70‑90), các chuyên gia đề xuất năm bước thiết yếu:
- Hoàn thiện khung pháp lý và công nhận bằng tốt nghiệp trung học nghề trên quy mô quốc gia.
- Thiết kế chương trình học dựa trên tiêu chuẩn kỹ năng nghề (NCS) và nhu cầu thực tế của các ngành công nghiệp 4.0.
- Xây dựng lộ trình đào tạo giáo viên đa môn: kết hợp kiến thức văn hoá, công nghệ thông tin và thực hành nghề.
- Đầu tư cơ sở vật chất: phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, trang thiết bị hiện đại đáp ứng chuẩn công nghệ mới.
- Thiết lập cơ chế hợp tác lâu dài giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp để thực hiện thực tập, hướng nghiệp và đánh giá đầu ra.
Chuyên gia giáo dục GS. Trần Văn Hùng cho biết: “Nếu chương trình được thực hiện bài bản, trung học nghề sẽ không chỉ là lối thoát, mà là một con đường học tập bình đẳng, mở rộng cơ hội cho mọi học sinh, đặc biệt là những em có năng lực thực tiễn mạnh.
Tầm nhìn dài hạn
Một hệ thống trung học nghề đồng bộ, được hỗ trợ bởi nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ trở thành trụ cột quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân, nâng cao tỷ lệ lao động có kỹ năng và góp phần tăng năng suất quốc gia lên 2‑3% mỗi năm.
Thảo Đan