AI không chỉ là công cụ, mà còn là đồng nghiệp số giúp con người sáng tạo và tăng năng suất.

Digital colleagues – Khái niệm và thực tiễn tại Neurons AI

Tại tầng 12 một tòa nhà văn phòng trung tâm Sài Gòn, 24‑tuổi Hà Lữ Minh Anh đang làm việc cùng một “đồng nghiệp số” – giao diện chat AI song song với bản kế hoạch chiến lược cho khách hàng. Cô không ra lệnh máy, mà thảo luận, đưa ra phản hồi và cùng AI hoàn thiện nội dung. Đây là hình ảnh điển hình của xu hướng digital colleagues đang bùng nổ ở Việt Nam.

Từ lo âu mất việc đến cơ hội “siêu hoá” nhân lực

Theo báo cáo thị trường lao động CNTT 2024 của VietnamWorks inTECH, trong khi 60% nhân sự CNTT truyền thống bị sa thải năm 2023 vẫn đang vật lộn tìm việc, nhu cầu tuyển dụng vị trí liên quan AI tăng mạnh, với mức lương cao hơn từ 10‑50% so với trung bình ngành. Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhận định: “Chúng ta đã chuyển từ năm của thử nghiệm sang năm của giá trị kinh doanh thực tế”.

Ở Neurons AI, AI Agents được dùng để tự động hoá quy trình, phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng. Dữ liệu từ Microsoft cho thấy, AI Agents cải thiện tốc độ giải quyết hỗ trợ khách hàng lên 11,5% và tăng doanh thu bán hàng 9,4% trên mỗi nhân viên.

Tiếng Việt – “hệ gen kép” mang lại lợi thế cạnh tranh

Việt Nam sở hữu một tài sản ngôn ngữ vô hình: tiếng Việt dùng chữ Latin nhưng vẫn giữ 70% từ vựng Hán‑Việt. Điều này tạo ra một “giao diện Latin – cầu nối phương Tây” và “tư duy ngữ nghĩa – cầu nối phương Đông”. Nhờ vậy, nhân lực Việt Nam có thể tiếp cận và tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn (GPT, LLaMA, Claude…) nhanh hơn so với các nước sử dụng chữ tượng hình.

Chi phí token hoá dữ liệu thấp hơn, giúp quá trình huấn luyện và fine‑tuning AI diễn ra mượt mà, chính xác và chi phí tối ưu. Các công ty công nghệ lớn đã nhìn nhận Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là trung tâm huấn luyện AI cho khu vực Đông Nam Á.

Con người trong vòng lặp: Human‑in‑the‑loop

Báo cáo của Itviec cho thấy, dù 73% doanh nghiệp đã áp dụng AI, chỉ 5,4% hoàn toàn tin tưởng kết quả của máy mà không có kiểm duyệt con người. Do đó, vai trò Human‑in‑the‑loop trở nên quan trọng: nhân viên không chỉ là người vận hành mà còn là giám sát đạo đức, bảo đảm AI không đưa ra lời khuyên sai lệch hay vi phạm đạo đức.

Chiến lược đào tạo: Hợp tác “3 Nhà” và các chương trình thực chiến

Việt Nam đang xây dựng mô hình đào tạo gắn liền doanh nghiệp – nhà trường – nhà nước. Ví dụ, Viettel AI Fresher Program cung cấp 160 giờ thực hành, kết hợp thuật toán, quy trình dữ liệu và văn hoá doanh nghiệp. Tương tự, VinAI Residency tập trung vào 1% tài năng hàng năm, tạo ra các công trình khoa học đạt chuẩn quốc tế.

Những mô hình này rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, tạo lực lượng lao động sẵn sàng cộng tác với AI ngay khi ra trường – một lợi thế so với mô hình học bổng kỹ thuật số của Indonesia hay chương trình apprenticeship của Singapore.

Kết luận: Cơ hội lịch sử cho nhân lực Việt Nam

Với lợi thế ngôn ngữ độc đáo và lực lượng trẻ, năng động, Việt Nam đang ở vị trí “fine‑tuning hub” cho AI khu vực. Thành công sẽ không đo bằng số lượng thuật toán, mà bằng số người được nâng tầm nhờ AI. Bạn nghĩ gì về vai trò của “đồng nghiệp số” trong doanh nghiệp của mình? Hãy chia sẻ ý kiến và đăng ký nhận bản tin để cập nhật xu hướng AI mới nhất.