Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế: Bối cảnh, danh sách và những hậu quả đáng lo ngại

Ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh đình chỉ tài trợ của Hoa Kỳ cho 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế, trong đó có hơn 30 đơn vị thuộc Liên Hợp Quốc. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách ngoại giao “America First” của Washington và đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của hợp tác đa phương.

Danh sách các tổ chức bị ảnh hưởng

Hầu hết các cơ quan bị loại trừ liên quan đến các lĩnh vực quan trọng như:

• Những ủy ban và hội đồng tư vấn của Liên Hợp Quốc về khí hậu, lao động, di cư.
• UN Women – cơ quan thúc đẩy bình đẳng giới.
• Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) và các chương trình sức khỏe bà mẹ‑trẻ.
• Diễn đàn Chống Khủng bố Toàn cầu, Sổ đăng ký Vũ khí Thông thường (UN Register of Conventional Arms).
• Các tổ chức phi Liên Hợp Quốc như Đối tác Hợp tác Đại Tây Dương, Viện Quốc tế về Dân chủ và Hỗ trợ Bầu cử.

Động lực và lập luận của Washington

Theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, các thể chế này “trùng lặp, quản lý kém, lãng phí và đôi khi bị chi phối bởi các nhóm không đồng thuận với lợi ích quốc gia”. Quyết định rút lui được xem là nỗ lực “chọn lọc” nguồn lực tài chính để tập trung vào những dự án mà Washington cho là “phù hợp với chương trình nghị sự của Trump”.

Quan điểm chuyên gia

Daniel Forti, Trưởng bộ phận phụ trách Liên Hợp Quốc tại International Crisis Group, nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến cách tiếp cận đa phương của Mỹ theo kiểu ‘hoặc là theo cách của tôi, hoặc không có gì cả’”.

Tác động kinh tế và chính trị

Liên Hợp Quốc nhận được khoảng 22 % ngân sách thường xuyên toàn cầu từ Mỹ – khoản đóng góp bắt buộc theo quyết định của Đại hội đồng. Tuy nhiên, theo phát ngôn viên Stephane Dujarric, Hoa Kỳ chưa thanh toán khoản tài trợ thường niên trong năm qua và hiện nợ khoảng 1,5 tỷ USD.

Việc rút khỏi các cơ quan như UN Women và UNFPA sẽ làm giảm nguồn lực cho các chương trình sức khỏe cộng đồng, giáo dục và bình đẳng giới tại hơn 150 quốc gia, đồng thời gây khó khăn cho các tổ chức phi chính phủ phụ thuộc vào tài trợ Mỹ.

Trong lĩnh vực khí hậu, Mỹ đã rời khỏi Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu – nền tảng pháp lý cho Hiệp định Paris. Như Gina McCarthy, cựu Cố vấn Khí hậu Nhà Trắng, nhấn mạnh: “Hoa Kỳ đang bỏ đi hàng chục năm vai trò lãnh đạo trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu”.

Hậu quả cho doanh nghiệp Mỹ

David Widawsky, Giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới, cảnh báo rằng việc rút khỏi các tổ chức đa phương sẽ khiến doanh nghiệp Mỹ mất lợi thế cạnh tranh trong các thị trường năng lượng sạch đang bùng nở.

Phản hồi quốc tế

Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối” trước quyết định này và nhắc nhở rằng tài trợ của Mỹ là “nghĩa vụ bắt buộc”. Các đồng minh châu Âu và các quốc gia đang phát triển đã lên tiếng kêu gọi Washington xem xét lại quan điểm “tự do độc lập” để tránh gây “rò rỉ tài chính” vào các dự án thiết yếu.

Kết luận và triển vọng

Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ là một hành động chính trị mà còn là một bước đi có thể làm suy giảm ảnh hưởng của Washington trên trường quốc tế trong những năm tới. Các nhà phân tích dự đoán, nếu không có sự điều chỉnh chính sách, Mỹ có thể đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ cộng đồng quốc tế yêu cầu một môi trường đa phương hiệu quả và bền vững.

Bạn nghĩ quyết định này sẽ thay đổi cân bằng quyền lực toàn cầu như thế nào? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn và theo dõi chúng tôi để nhận những phân tích sâu hơn về chính sách ngoại giao.