Quản lý hạ tầng kỹ thuật Thái Nguyên: Giải bài toán vận hành mô hình 2 cấp

Quản lý hạ tầng kỹ thuật Thái Nguyên sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đòi hỏi sự chủ động trong phân cấp, phân quyền nhằm đảm bảo dịch vụ công ích không bị gián đoạn.

Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 không đơn thuần là thay đổi về mặt hành chính mà còn là một cuộc cải tổ sâu rộng về quản trị tài sản công. Áp lực đặt ra cho tỉnh Thái Nguyên là phải đảm bảo hệ thống phần mềm liên thông, nhân sự và đặc biệt là các công trình hạ tầng kỹ thuật thiết yếu phải vận hành thông suốt, tránh gây ảnh hưởng đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân.

Chiến lược chuyển tiếp: Xóa bỏ “khoảng trống” quản lý

Để ngăn chặn tình trạng đứt gãy trong vận hành, Sở Xây dựng Thái Nguyên đã tham mưu ban hành các khung pháp lý chặt chẽ. Cụ thể, theo Quyết định số 2415/QĐ-UBND, nguyên tắc chuyển giao tài sản được phân định rõ ràng: tài sản cấp huyện chuyển về cấp tỉnh hoặc xã mới; tài sản cấp xã cũ chuyển cho cấp xã mới. Với những tài sản nằm trên nhiều đơn vị hành chính, UBND tỉnh sẽ là cấp quyết định chủ thể quản lý cuối cùng.

Một điểm sáng trong công tác điều hành là việc xử lý các hợp đồng dịch vụ công ích (chiếu sáng, cây xanh, thoát nước…) đã ký trước đó. Việc Sở Xây dựng trực tiếp tiếp nhận và điều phối chuyển tiếp cho đến khi hết hạn hợp đồng đã tạo ra một “vùng đệm” an toàn, giúp các dịch vụ thiết yếu đô thị không bị gián đoạn trong giai đoạn giao thời.

Đến ngày 8/9/2025, với Quyết định số 1096/QĐ-UBND, trách nhiệm quản lý hạ tầng tại 7 xã và 2 phường thuộc tỉnh Bắc Kạn cũ đã được bàn giao dứt điểm cho UBND cấp xã và Sở Xây dựng. Kết quả là dịch vụ công ích tại 92 xã, phường sau sắp xếp vận hành liền mạch, các công trình trọng điểm như quảng trường, công viên, nghĩa trang liệt sĩ luôn trong trạng thái sẵn sàng phục vụ các sự kiện chính trị, văn hóa của tỉnh.

Nhận diện những “nút thắt” trong vận hành thực tế

Dù đạt được những kết quả bước đầu, nhưng dưới góc nhìn chuyên môn, việc vận hành mô hình mới vẫn bộc lộ những bất cập mang tính hệ thống:

• Thách thức về giám sát: Nhiều công trình hạ tầng theo tuyến trải dài trên địa bàn rộng khiến Sở Xây dựng khó theo dõi sát sao các hư hỏng nhỏ lẻ. Trong khi đó, UBND cấp xã là đơn vị gần dân nhất nhưng sự phối hợp trong bảo vệ tài sản và xử lý vi phạm trật tự xây dựng đôi khi còn thiếu đồng bộ.
• Xung đột trong chi phí vận hành: Điển hình là hệ thống chiếu sáng ngõ xóm hiện nay vẫn đấu nối chung với trục đường chính, chưa có công tơ độc lập. Điều này tạo ra sự nhập nhằng trong trách nhiệm chi trả tiền điện giữa cấp tỉnh và cấp xã, gây khó khăn cho công tác quyết toán ngân sách.
• Sự chồng chéo trong quản lý: Tình trạng một số tài sản đã giao cho cấp xã nhưng Sở Xây dựng vẫn duy trì dịch vụ công ích dẫn đến lúng túng khi cần sửa chữa lớn hoặc thay thế thiết bị do chưa thống nhất được vai trò giữa chủ tài sản và đơn vị vận hành.

Hướng tới quản trị hiện đại: Số hóa GIS và phân quyền triệt để

Để giải quyết triệt để các tồn tại, ngành Xây dựng Thái Nguyên đang chuyển dịch theo tư duy: “Cấp tỉnh kiến tạo, giám sát - Cấp xã thực thi, vận hành”. Thay vì quản lý tập trung, tỉnh định hướng giao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn cho chính quyền cơ sở theo nguyên tắc: tài sản cấp nào quản lý, cấp đó duy trì.

Đặc biệt, giải pháp đột phá được đề xuất là số hóa quản lý tài sản thông qua hệ thống GIS (Geographic Information System). Việc cập nhật vị trí, hiện trạng và lịch sử bảo trì lên bản đồ số sẽ cho phép cả cấp tỉnh và cấp xã theo dõi theo thời gian thực, loại bỏ sự chậm trễ trong báo cáo và sửa chữa.

Song song đó, tỉnh kiến nghị xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, phân bổ ngân sách dựa trên định mức khối lượng tài sản và cấp độ đô thị. Việc nâng cao chất lượng cán bộ chuyên môn cấp xã và huy động sức mạnh giám sát từ tổ dân phố sẽ là “cánh tay nối dài” giúp bảo vệ hành lang an toàn giao thông, mương cống và cây xanh đô thị một cách bền vững.

Nhận định chuyên gia: Việc Thái Nguyên dám nhìn thẳng vào những vướng mắc về chi phí điện chiếu sáng hay sự chồng chéo trong quản lý tài sản cho thấy sự nghiêm túc trong cải cách. Nếu triển khai thành công hệ thống GIS, đây sẽ là mô hình mẫu cho các tỉnh thành khác trong việc tối ưu hóa quản trị hạ tầng khi thực hiện tinh gọn bộ máy hành chính.

Bạn đánh giá thế nào về việc giao toàn quyền quản lý hạ tầng cho cấp xã? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn hoặc gửi câu hỏi về quản trị đô thị cho chúng tôi ở phần bình luận bên dưới!