Việt Nam hiện đang nằm trong số các quốc gia có tỷ lệ nhiễm giun sán từ thực phẩm cao, một tình trạng đáng báo động do thói quen ăn uống phổ biến như ăn gỏi cá, thịt sống, nội tạng động vật hoặc thực phẩm chưa được nấu chín kỹ. Theo báo cáo của Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Trung ương, khoảng 33 triệu người Việt Nam đang thuộc nhóm có nguy cơ cao nhiễm giun sán, với tỷ lệ mắc bệnh biến động từ 20% đến 50% tùy theo khu vực địa lý.
Thói quen ăn sống, ăn tái đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực ở nhiều nơi, nhưng nó tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ sức khỏe mà người trẻ thường chủ quan bỏ qua. Một số loại thực phẩm được xác định có nguy cơ cao nhiễm giun sán và ký sinh trùng bao gồm: gan và mật động vật, lòng, phá lấu, tiết canh và máu sống, cá nước ngọt sống, thịt heo, bò tái, cua, tôm sống hoặc chưa nấu kỹ, và thịt heo rừng hoặc thú hoang dã.
Các biểu hiện ban đầu khi nhiễm ký sinh trùng thường không đặc hiệu và có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh thông thường như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt nhẹ, ngứa, mệt mỏi và chán ăn kéo dài. Tuy nhiên, trong trường hợp nặng, giun sán có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như tắc ruột hoặc viêm não.
Khi nghi ngờ ăn phải thực phẩm nhiễm sán, mọi người cần giữ bình tĩnh và theo dõi kỹ các biểu hiện của cơ thể trong vòng 24-72 giờ. Đồng thời, nên đến cơ sở y tế uy tín để thực hiện xét nghiệm phân, máu nhằm phát hiện ký sinh trùng. Quan trọng là không tự ý dùng thuốc khi chưa xác định rõ loại ký sinh trùng, bởi mỗi loại giun sán cần phác đồ điều trị khác nhau.
Để phòng ngừa các bệnh từ thực phẩm, bao gồm cả nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, mọi người cần tuân thủ 5 nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): giữ vệ sinh sạch sẽ, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ thức ăn, giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn, và sử dụng nguyên liệu cũng như nước an toàn.
Nâng cao ý thức về an toàn vệ sinh thực phẩm và nghiêm túc tuân thủ các nguyên tắc trên là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước các mối nguy hiểm tiềm ẩn từ giun sán và ký sinh trùng. Mỗi cá nhân cần có trách nhiệm với sức khỏe của chính mình và những người xung quanh bằng cách thực hành tiêu dùng thực phẩm một cách an toàn và khoa học.