Nội dung chính
Khi phần lớn thế giới đang đếm ngược tới năm 2026, Nepal đã bước sang năm 2082 theo lịch quốc gia của mình.
Lịch Bikram Sambat là gì?
Bikram Sambat (BS) là hệ thống lịch chính thức của Nepal, dựa trên chu kỳ Mặt Trời‑Sao. Với 12 tháng, một số năm có tháng nhuận, lịch này chạy trước Dương lịch (Gregorian) khoảng 56‑57 năm tùy từng giai đoạn.
Nguồn gốc và lịch sử
Người Nepal thường gắn BS với vị vua huyền thoại Vikramaditya của Ấn Độ, tuy nhiên các học giả như Tiến sĩ Prasad Malla (UNESCO, 2021) cho rằng lịch này được thiết lập bởi một vị vua nội địa vào thế kỷ 12 sau Công Nguyên, nhằm thống nhất các hệ thống lịch cũ như Kaligat Sambat, Shanka Sambat và Mandev Sambat.
Cách tính và chênh lệch so với Dương lịch
BS tính ngày dựa trên vị trí Mặt Trời vào chòm sao Bạch Dương. Từ tháng 1 tới tháng 4, BS đi trước Dương lịch 56 năm; các tháng còn lại, chênh lệch tăng lên 57 năm. Vì vậy ngày 1 Baisakh 2082 BS trùng với ngày 13 / 14 tháng 4 dương lịch năm 2026.
Năm mới Naya Barsha và các lễ hội
Ngày Tết Nepal, gọi là Naya Barsha, thường rơi vào 13‑14 tháng 4 dương lịch, đồng thời đánh dấu khởi đầu mùa xuân và chu kỳ nông nghiệp. Lễ hội Bisket Jatra diễn ra vào ngày 1 Baisakh (ngày đầu năm mới) và thu hút hàng ngàn du khách tham gia các hoạt động truyền thống tại Kathmandu.
Ảnh hưởng đến đời sống và du lịch
BS được sử dụng trong mọi tài liệu hành chính, giấy tờ, và lễ hội nội địa. Tuy nhiên, trong giao tiếp quốc tế, du lịch và thương mại, người Nepal vẫn đồng thời sử dụng Dương lịch. Trên các biển hiệu thực phẩm, bạn thường thấy “năm sản xuất 2081, hạn sử dụng 2082” – một nguồn gây nhầm lẫn cho khách du lịch lần đầu.
Để giảm bớt khó khăn, các điểm du lịch lớn như Thamel (Kathmandu) và Pokhara thường ghi ngày song song: cả BS và Dương lịch.
Những lễ hội lớn như Holi và Dashain không cố định theo Dương lịch; du khách muốn tham gia phải tra cứu lịch BS của năm cụ thể.
Việc duy trì BS không chỉ là vấn đề lịch pháp mà còn là biểu tượng mạnh mẽ của bản sắc văn hoá và độc lập tinh thần – Nepal là một trong số ít các quốc gia Nam Á chưa từng bị đô hộ hoàn toàn.
