Nội dung chính
AI không còn là mối đe dọa, mà là đồng nghiệp số giúp con người tăng năng suất gấp ba lần. Tại tầng 12 một tòa nhà văn phòng ở trung tâm Quận 1, Hà Lữ Minh Anh, 24 tuổi, vừa đang thảo luận chiến lược với chatbot AI vừa chỉnh sửa bản kế hoạch cho khách hàng – một cảnh tượng chưa từng xuất hiện trong các thế hệ nhân viên văn phòng trước đây.
From manual labor to digital‑colleague managers
Theo báo cáo thị trường lao động CNTT của VietnamWorks inTECH, 60% nhân sự CNTT truyền thống bị sa thải năm 2023 vẫn đang vật lộn tìm việc mới, trong khi nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan AI tăng mạnh, mức lương trung bình cao hơn 10‑50% so với mức trung bình ngành.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhấn mạnh: “Chúng ta đã chuyển từ năm thử nghiệm sang năm tạo giá trị kinh doanh thực tế”. Generative AI và các AI Agents đang thay đổi cách quản lý, tự động hoá quy trình, phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng.
Theo số liệu của Microsoft, việc triển khai AI Agents tại Neurons AI giúp tăng tốc độ giải quyết hỗ trợ khách hàng 11,5% và tăng doanh thu bán hàng 9,4% trên mỗi nhân viên.
Như vậy, AI không thay thế con người mà “siêu hoá” năng lực của họ – một nhân viên biết hợp tác với AI có thể hoàn thành khối lượng công việc của ba người, với độ chính xác cao hơn.
Tiếng Việt – lợi thế ngôn ngữ ẩn sau cuộc đua AI
Trong khi các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia hay Campuchia đang đầu tư hạ tầng dữ liệu, Việt Nam sở hữu một tài sản vô hình: tiếng Việt dùng chữ Latin làm chữ viết chính, đồng thời 70% từ vựng mang nguồn gốc Hán‑Việt.
Điều này tạo ra “hệ gen kép” – cầu nối giữa tư duy phương Đông và phương Tây. Nhờ ký tự Latin, các kỹ sư Việt Nam có thể tiếp cận, tinh chỉnh các mô hình LLM của phương Tây (GPT, Llama, Claude…) nhanh hơn so với các quốc gia dùng chữ tượng hình.
Chi phí token hoá dữ liệu thấp hơn, giúp quá trình fine‑tuning AI diễn ra mượt mà và chi phí hợp lý. Kết quả là các công ty công nghệ lớn đang xem Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là “hub” huấn luyện AI cho khu vực.
Human‑in‑the‑loop: Niềm tin là yếu tố quyết định
Báo cáo của Itviec cho thấy, dù 73% doanh nghiệp đã áp dụng AI, chỉ 5,4% hoàn toàn tin tưởng vào kết quả do máy tạo ra mà không cần con người kiểm chứng. Rủi ro sai lệch hoặc vi phạm đạo đức vẫn là mối lo lớn.
Do đó, vai trò “human‑in‑the‑loop” trở nên tối thượng. Tại Neurons AI, Minh Anh và đồng nghiệp không chỉ là người vận hành mà còn là giám sát đạo đức, đảm bảo các “đồng nghiệp số” không đưa ra tư vấn sai lệch, phân biệt hay vi phạm bảo mật.
Những chuyên gia mới cần sở hữu kỹ năng kép: hiểu công nghệ để giao tiếp với máy, đồng thời am hiểu nghiệp vụ để ra quyết định cuối cùng.
Chiến lược đào tạo: Từ học nghề đến làm chủ AI
Việt Nam đang thực hiện mô hình “3 Nhà” (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp) để rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn. Ví dụ, Viettel AI Fresher Program cung cấp 160 giờ đào tạo thực chiến, giúp sinh viên không chỉ học thuật toán mà còn hiểu quy trình dữ liệu và văn hoá doanh nghiệp.
Chương trình VinAI Residency của Vingroup tập trung vào 1% tài năng hàng năm, tạo ra các công trình khoa học ngang tầm thế giới.
So với mô hình học bổng Digital Talent Scholarship của Indonesia hay Apprenticeship của Singapore, Việt Nam kết hợp cả hai: phổ cập kỹ năng số cho đa số và nuôi dưỡng tinh hoa cho một nhóm hạ tầng AI chiến lược.
Như các chuyên gia trong báo cáo thị trường nhấn mạnh, “Thành công của AI tại Việt Nam sẽ không đo bằng số lượng thuật toán, mà bằng số lượng con người được nâng tầm nhờ AI”. Với lợi thế ngôn ngữ độc đáo và nguồn nhân lực trẻ năng động, cánh cửa tương lai đang rộng mở.