Nội dung chính
Gấu nâu Apennine ở Ý đã thay đổi tính cách để sống hòa bình hơn nhờ áp lực săn bắn kéo dài hàng nghìn năm.
Thay vì rút lui sâu vào rừng như các loài thú lớn khác, một quần thể gấu nâu đặc hữu ở dãy núi Apennine đã chọn con đường tiến hoá khác biệt: trở nên ít hung hăng, tránh xung đột và đồng thời thích nghi tốt hơn với môi trường có con người hiện diện.
Áp lực săn bắn khiến gấu “chill” hơn
Những nghiên cứu đăng trên tạp chí Molecular Biology and Evolution cho thấy, trong suốt 2.000‑3.000 năm, con người đã săn bắn các cá thể gấu hung dữ và mạnh mẽ – những kẻ thường gây thiệt hại cho mùa màng và gia súc. Ngược lại, những cá thể điềm tĩnh, biết tránh xa con người có khả năng sống sót cao hơn, do đó truyền gen “không hung hăng” cho thế hệ tiếp theo.
Đặc tính hiền lành đã được mã hoá trong gen
Qua hàng trăm thế hệ, tính cách “ít hung hăng” không còn là chỉ hành vi học được mà đã được ghi nhận trong bộ gen. Tiến sĩ Giorgio Bertorelle, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định: “Tương tác lâu dài giữa con người và động vật hoang dã có thể thúc đẩy sự tiến hoá của các đặc điểm giảm xung đột”. Đây là bằng chứng hiếm hoi cho thấy con người có thể định hình lại cấu trúc sinh học của một loài ăn thịt lớn.
Hệ quả và thách thức bảo tồn
Mặc dù xung đột gấu‑người ở khu vực này hiện rất hiếm, quần thể gấu Apennine đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng. Dân số giảm xuống dưới 60 cá thể khiến đa dạng di truyền suy giảm, tích tụ các đột biến có hại. Các nhà bảo tồn đang cân nhắc việc đưa gấu từ các quần thể khác để tăng cường gene pool, nhưng lo ngại sẽ mất đi đặc tính “hiền lành” – một tài sản sinh thái quý giá.
Câu chuyện của gấu nâu Apennine là lời nhắc nhở mạnh mẽ: con người không chỉ là kẻ săn bắn, mà còn là tác nhân có thể thay đổi hướng tiến hoá của các loài hoang dã. Để bảo vệ những đặc điểm độc đáo này, cần có các chiến lược bảo tồn cân bằng giữa duy trì đa dạng di truyền và giữ gìn hành vi hòa bình của loài.
Hãy chia sẻ câu chuyện này để nâng cao nhận thức về bảo tồn gấu nâu Apennine và các loài hoang dã đang bị đe dọa.