Nội dung chính
Năm 2026, Việt Nam sẽ ra mắt hơn 400 tiêu chuẩn quốc gia, mở đường cho 11 ngành công nghệ chiến lược bước vào kỷ nguyên chuẩn hoá hiện đại.
Mục tiêu và phạm vi của hệ thống tiêu chuẩn 2026
Theo quyết định 1131/QĐ‑TTg ngày 12/6/2025, Ủy ban Tiêu chuẩn‑Đo lường‑Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đặt mục tiêu đáp ứng 70‑80 % nhu cầu quản lý, sản xuất, thương mại và dịch vụ trên toàn bộ nền kinh tế. Đặc biệt, chương trình tập trung vào 11 nhóm ngành công nghệ chiến lược, bao gồm kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp sáng tạo, kinh tế chia sẻ, dữ liệu, sản xuất thông minh, thương mại điện tử và tiêu dùng số.
Các tiêu chuẩn quan trọng đã công bố
Cho tới nay, khoảng 400 tiêu chuẩn quốc gia đã được công bố, bao phủ các sản phẩm trọng điểm:
- Xăng‑dầu và các phụ tùng năng lượng;
- Phương pháp kiểm tra và đo lường phát thải khí nhà kính theo chuẩn IPCC;
- Robotics thương mại và các hệ thống tự động hóa;
- Phương tiện bay không người lái (UAV);
- Điện hạt nhân và an toàn hạt nhân;
- Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm và nông sản;
- Báo điện tử, nội dung số và thực tế ảo.
Đồng thời, Ủy ban dự kiến bổ sung 2 chuẩn đo lường quốc gia mới và phê duyệt thêm 3 chuẩn trong năm, nâng tổng số chuẩn đo lường lên 53 vào cuối 2026.
Thách thức và giải pháp thực tiễn
Ông Nguyễn Nam Hải cho biết, mặc dù đã ban hành nhiều tiêu chuẩn, nhưng một số lĩnh vực như AI, sinh học và năng lượng xanh vẫn còn “trống rỗng”. Các vấn đề nổi bật:
- Tiêu chuẩn lạc hậu, cập nhật chậm so với tốc độ đổi mới công nghệ.
- Áp dụng không đồng đều, đặc biệt ở doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
- Thiếu nguồn lực chuyên môn và cơ chế huy động chuyên gia xã hội.
Để khắc phục, Ủy ban đề ra ba trụ cột:
- Thúc đẩy “xã hội hoá” tiêu chuẩn – doanh nghiệp trở thành nguồn đặt hàng tiêu chuẩn.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình xây dựng, phổ biến và kiểm tra tiêu chuẩn.
- Tăng cường truyền thông, đào tạo và hỗ trợ tài chính cho SMEs để họ nhanh chóng áp dụng.
Hoàn thiện khung pháp lý
Năm 2025, Luật sửa đổi về Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, cùng Luật sửa đổi về Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, đã được Quốc hội khóa XV thông qua và có hiệu lực từ 1 / 1 / 2026. Các điểm mới gồm:
- Rút ngắn thủ tục hành chính, cho phép đăng ký điện tử.
- Phân loại rủi ro thấp‑trung‑cao, áp dụng công nghệ số trong quản lý.
- Tăng trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và cơ quan kiểm định.
Song song, dự thảo Luật Đo lường đang được soạn thảo, dự kiến trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào tháng 7/2026, nhằm bổ sung các chuẩn đo lường cho các đại lượng mới nổi.
Tầm nhìn 2026‑2030 và lợi ích cho doanh nghiệp
Chiến lược “Phát triển chuẩn đo lường quốc gia đến năm 2030” sẽ nâng cấp 9 chuẩn đo lường của 8 đại lượng hiện có và bổ sung 36 chuẩn đo lường mới cho 23 đại lượng, đáp ứng nhu cầu sản xuất, xuất khẩu và an ninh quốc phòng. Khi hệ thống đo lường đồng bộ, doanh nghiệp sẽ được hưởng:
- Chi phí sản xuất tối ưu nhờ giảm lỗi và lãng phí.
- Khả năng thâm nhập thị trường quốc tế nhanh hơn nhờ tiêu chuẩn quốc tế hoá.
- Độ tin cậy cao hơn trong chuỗi cung ứng, nâng cao thương hiệu.
Như vậy, việc “đi trước” trong tiêu chuẩn không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là cơ hội chiến lược cho các doanh nghiệp muốn dẫn đầu trong kỷ nguyên số.
Bạn đã chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng các tiêu chuẩn mới chưa? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để nhận những cập nhật quan trọng nhất.